|
|
|---|
|
Assos - Behramkale |
Assos merkez olarak önemli bir yerde bulunuyor. Güneyinde Ege Denizi ve Midilli(Lesbos) Adası, kuzeyinde Truva (Troya) şehri, batısında Babakale (Lekton) şehri, doğusunda Kaz Dağı (İda) ve güney doğusunda Pergamon şehri ile çevrilidir.
Assos'un, Aleksandreia Troas'tan, Adramytteion'a, oradan da Bergama'ya kadar giden yola hâkim olmasından dolayı her zaman devletlerin gözdesi olmuştur. Sırasıyla Lydyalıların, Perslerin Makedonya'nın, Bergama Krallığı'nın, Roma İmparatorluğunun, Bizans İmparatorluğunun ve I. Murat döneminde Osmanlı İmparatorluğunun hakimiyeti altına girmiştir. Assos, yer yer yüksekliği 20 metreye ulaşan 8 kule ve 12 değişik kapının yer aldığı yaklaşık 3,5 km lik surla çevrelenmiştir.
Her devlet kendisine göre Assos'un
adını değiştirmiştir. Bizans hakimiyeti altında iken de Makhramion adı verilmiştir.
Bugünkü adı Behram, buradan gelmektedir.
Behramkale köyünün daracık parke taşlı yollarında çıkılarak ulaşılan Assos
akrapolü, deniz
seviyesinden 238m yükseklikte. Burada hemen gözümüze Osmanlı
dönemi I.Murat zamanından günümüze
kadar ulaşmış olan iç surlar ve hemen yan tarafında
ise yine I.Murat zamanında
yapılan ve aynı zamanda buradaki ilk Türk Cami olma özelliğini taşıyan Hüdavendigar Camii çarpıyor.
Ören yerindeki en önemli kalıntı ise Ege denizine nazır muhteşem bir manzarası
olan ve İ.Ö. 6. yüzyılda andezit taşı kullanılarak yapılan Athena Tapınağı’dır. Adından
da anlaşılacağı gibi, kentin koruyucusu tanrıça Athena'ya itaf edilmiştir.
Anadolu'daki ilk ve tek Arkaik Çağ Dor mimarisinin örneği olması da mimarlık
tarihinde ayrı bir yeri tutmaktadır.
Ören yerinde yamaca yerleşmiş çok katlı agora ile doğudaki boulevterion ile agoranın (pazar yeri) altında bulunan tiyatro kentin yaşama alanının odak noktası olduğunu anlatıyor. Tapınağın bulunduğu yamaçtan denizin altındaki antik kentin kalıntılarını ve tam karşınızda muhteşem Ege Denizinin uzanışını ve de biraz ötede Midilli (Lesbos ) Adası’nı görebilirsiniz..
Coğrafyacı Strabon'a göre Assos M.Ö. 2000 yılında Lelegler tarafından
kurulmuş ve kentin asıl gelişmesi ise, karşısındaki Midilli
Adası'nın Methymna kentinden
gelen Aioller'in buraya yerleşmelerinden sonra olmuş. M.Ö. 560 yıllarında
Lydialılar bölgeyi ele geçirdiklerinde Assos, Edremit Körfezi'nin kuzeyindeki
güçlü ve önemli kentlerinden biri idi. M.Ö. 546'da Perslerin egemenliği altına
girmiştir. Daha sonra M.Ö.366 yılında Phrygia satrabı Ariobarzanes,
Pers Kralı'na karşı ayaklandığı zaman, büyük bir banker ve işadamı olan Eubulos
Ariobarzanes ile bir olarak Atarneus'tan Assos'a kadar bütün kıyı bölgesini elde
etmiştir. Ege Bölgesinde bir
banker olan Eubolos hizmetkarı Hermeias tarafından öldürülünceye kadar yönetimi elinde tuttu.Hermias
Filozof Platon’un öğrencisiydi okul arkadaşı da ünlü filozof,
mantık biliminin babası Aristoteles. Hermeias okul arkadaşı olan Aristoteles'i Assos'a davet etti. Aristoteles yaklaşık 3 yıl kadar Assos'ta kaldı ve bu süreç
içerisinde Gymnasion'da dersler vermiş bir filozof okulu kurmuş ve Kleanthes adlı filozofun yetişmesinde büyük
katkısı olmuştur.
Assos'ta Aritoteles ile bütünleşmiş bir çok yapı mevcuttur. Örneğin Aristoteles'in sürekli üzerine oturduğu ve Midilli adasına ve muhteşem deniz manzarasına karşı düşüncelerinde daldığı ve halk arasındaki yerleşmiş adıyla düşünce taşı...
Büyük İskender'in Persleri Anadolu'dan çıkarışından sonra Assos çok
gelişti. Kent imar edildi. Kent M.Ö. 241 de Bergama krallığının egemenliği
altına girmiş, daha sonra da Roma Devleti'nin Asya Eyaleti'nin bir parçası
olmuştur. Kent asıl gelişmesine Roma döneminde erişmiştir.
Hristiyanlığın resmi din olarak kabul edilişinden sonra Assos resmi dini olarak hristiyanlığı kabul eden ilk kentlerden biridir. Aziz Paulus, Anadolu'dan Midilli'ye giderken Alexandria Troas'dan Assos'a kadar karadan yaya olarak gelmiş ve burada Aziz Lukas ile buluşup gemiyle karşıki adaya geçmiştir.
Latinlerin Anadolu'ya saldırılarının yıkımından Assos da nasibini almış ve
kent büyük ölçüde terk edilerek bir köy durumuna düşmüştür. 1.Osman'ın Limni
zaferinden sonra 1288'de bölge sürekli olarak Osmanlı toprağı haline gelmiştir.
Assos'da ilk bilimsel kazılar 1881-1884 yılları arasında iki Amerikalı
araştırmacı, Bacon ve J.T Clarke tarafından yapılmıştır. Ondan yüzyıl sonra 1981 den
bu yana Kültür Bakanlığı adına Prof.Dr.Ümit Serdaroğlu başkanlığındaki heyet
tarafından kazı ve restorasyon çalışmaları sürdürülmektedir.
Bu arada Assos'ta gezinirken bir ara mola verin ve güneşin batışını izleyin.
|
|